Posted in Մայրենի

223, 224, 225, 226

223.

Ավելի, պակաս, ամենից բառերը ավելանալով ածականերին կազմում են ածականների աստիճանները:

224

Ավելի ամենից բառերը համեմատում են ածակաների հատկանիշները միմյանց հետ:

225

Ամենավատ-ամենից վատ, վատագույն

գեղեցկագույն-ամենից գեղեցիկ, ամենագեղեցիկ

բարձրագույն-ամենից գույն, բարձրագույն

ամենաազնիվ- ամենից ազնիվ, ազնվագույն

ամենից հզոր- ամենից հզոր, հզորագույն

ամենից ահեղ- ամենից ահեղ, ահեղագույն

համեստագույն-ամենից համեստագույն, ամենահամեստագույն,

ամենահին- ամենից, հին, հնագույն

ամենից ծանր- ամենա ծանր, ծանրագույն

ամենալուրջ-ամենից լուրջ, լրջագույն

ամենից խոշոր-ամենախոշոր, խոշորագույն

226

Posted in Մայրենի
  • Ղ․ Աղայանի «Մանուկ-խան» պատմվածքից  դո՛ւրս  գրիր  5 գոյական, 5 ածական, 5 բայ։
  • Գոյական-իշատեր, Եզնատերը, օձիք, դատարան, մանուկ
  • Ածական-տխմար, իմաստուն, մեծ, համր, գիժ
  • Բայ- գնում էր, բղավել,  կանչում էն, կանչեց, զարկում 
  • Պատմվածքից դո՛ւրս գրիր հատուկ գոյականները։

հատուկ գոյականներ – Թիֆլիս, Մանուկ-խան, Սողոմոն իմաստուն, Դանիել մարգարեն,Աստված,Ավագ  

  • Պատմվածքում ո՞ր ծեսն է նկարագրված։ Պատմի՛ր, հետաքրքիր տեղեկություններ դո՛ւրս գրիր այդ ծեսի մասին։
  • Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները՝ իմաստուն, համրանալ, խնդություն, անշուք, չքավոր, աղախին, խուրջին, պարգև։

  • իմաստուն-խելացի, համրանալ-մունջ, խնդություն-ուրախություն, անշուք-պարզ, չքավոր-աղքատ, աղախին-ծառա, խուրջին-խորգ պարգև-նվեր։
  • Գրի՛ր տրված բառերի հականիշները՝  իմաստուն, հարոուստ, անպատիվ, տխուր, խավար, ծանրություն։

  • իմաստուն-անխելք հարոուստ-աղքատ անպատիվ-պատվավոր, տխուր-ուրախ, խավար-լույսավոր, ծանրություն-թեթևություն։
  • Posted in Մայրենի

    Ղ.Աղայան ՛՛Զանգի, Զրանգի՛՛

    Քո ցանկությամբ ընտրի՛ր Ղ․ Աղայան փաթեթից որևէ ստեղծագործություն (հեքիաթները,պատմվածքները, զրույցները,  բանաստեղծությունները) և կարդա՛, բլոգումդ վերլուծի՛ր, դասարանում պատմի՛ր, հիմնավորի՛ր ընտրությունդ։

    Հեքիաթը վիշապ աղջկա, նրա եղբոր և երկու առյուծանման շների մասին է: Քույրը, երբ դեռ հինգ ամսեկան չկար ուտում էր տան բոլոր ուտեիքները: Մի օր Թաթուխը տեսնում է ,որ քույրն է ուտում և հեռանում է տանից: Նա հանդիպում է մի ծեր հովվի և իր կնոջը և ապրում է նրանց մոտ որդու պես: Թաթուխը հաղթում է դևերին և վերադարձնում իր նոր ծնողների աչքերը: Նա հանդիպում է առյուծանման շանը և վերցնում նրա երկու ձագերին, պահում է և շները շատ հավատարիմ են լինում նրան: Նրանց անունները դնում է Զանգի,Զրանգի: Երբ գնում է իր ծննդավայր և հանդիպում է վիշապ քրոջը, որը ընկնում է տղայի հետևից, Զանգին և Զրանգին հասնում են օգնության և փրկում նրան:

    Posted in Մայրենի

    Ղազարոս Աղայան

    Մանկավարժական գործունեություն

    Գրել է մանկավարժական–մեթոդական կարևորություն ունի նրա «Ուսումն մայրենի լեզվի» Ա, Բ, Գ, Դ տարիների համար: դասագրքերը, որոնցից առաջինը շուրջ 40 տարի (18751916) եղել է այբբենարանը հայկական դպրոցներում։

    1869 թվականին «Արարատ» ամսագրի առաջին համարներում հրապարակել է «խորհրդածություն դաստիարակության վերաբերյալ» հոդվածաշար։

    Գրական գործունեություն

    Աղայանը մասնավորապես զբաղվել է տարրական ուսուցման հարցերով և մշակել մայրենի լեզվի ուսուցման ու գրագիտության մեթոդիկա։ Հենց այդ սկզբունքներով են կազմված նրա «Արևիկ» այբբենարանը, տարրական դպրոցի չորս տարիների «Ուսումն մայրենի լեզվի» («Մայրենի լեզու» Ա, Բ, Գ, Դ) դասագրքերը, իսկ «Ուսումն մայրենի լեզվի, պատկերավոր, այբբենարան և առաջին ընթերցարան»–ը 1875–1916 թվականների միջոցում լույս է տեսել 33 անգամ, գրեթե

    Գրական գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    Աղայանը հարստացրել է մեր թարգմանական գրականությունը ռուս և արևմտաեվրոպական դասական գրողներից կատարած թարգմանություններով ու փոխադրություններով։ Նա թարգմանել է Իվան ԿռիլովիՖրիդրիխ ՇիլլերիՀայնրիխ ՀայնեիԼև ՏոլստոյիՈւիլյամ Շեքսպիրի գործերը։ Առանձնապես հիշատակության է արժանի

    Վերնատուն

    Ղազարոս Աղայանը նաև Թիֆլիսում Հովհաննես Թումանյանի կողմից ստեղծված Վերնատուն գրական խմբակի մշտական անդամներից էր։ Վերնատան մշտական անդամները շաբաթը մեկ-երկու անգամ հավաքվում էին Հովհաննես Թումանյանի տանը՝ իրար տեսնելու, զրույց անելու։ Այս հանդիպումների ընթացքում մեծ գրողները ընթերցում ու քննարկում էին համաշխարհային գրականության դասական և նոր հեղինակների գործերը, ինչպես նաև իրենց գործերն էին ներկայացնում ընդհանուր Ոսկի « ձկնիկ »

    Posted in Մայրենի

    Հայոց լեզու-վարժ.216, 217, 218, 219

    Բարի, անուշ, չարաճճի-քույր

    Քաջ, անվախ, ուժեղ-եբայր

    Գրագետ, հոգատար, ազնիվ-մայր

    աշխատասեր, խիստ, խելացի-հայրր

    քնքուշ, սիրելի, քացրիկ-տատիկ

    համեստ, գիտուն, սրամիտ-պապիկ

    Սրտագին, վախկոտ, քարոտ, մայրիկ, երկնային, արևոտ, փայտե, լեռնային, փողոցային, երկաթյա, օդային, ծաղկանոց, եղբայրական ոսկե, արծաթե, ծովային, ամերիկացի, ֆրանիական, գերմանական:

    Posted in Մայրենի

    Հնարագետ ջուլհակը

    1.Գրի՛ր կապույտ գրված բառերի հոմանիշները:

     լուռ ու մունջսուսուփուս

    դատարկ-փուճ, սնամեջ

    երկյուղ-վախ

    միմյանց-իրար

    սաստկացավ-ուժեղացավ

    փարատել-սփոփել

     տարօրինակ-անսովոր

    ջուլհակ– դերձակ

     ճախարակ– թել մանելու գործիք

    հանճար-տաղանդ, ձիրք

    համբավ-անուն, հռչակ

    անհամար-բազմաթիվ, անհաշիվ

    2.Բացատրի՛ր նարնջագույնով գրված նախադասությունները, արտահայտությունները:

     տեսնե ի՞նչ բան է, ի՞նչ է դերվիշի ուզածը, ինչո՞ւ է ժողովրդին սարսափի մեջ գցել։

     լուն ուղտ շինելով-

     ժանտախտով պիտի դատարկես մեր երկիրը-

    ծպտված ման էր գալիս Սպահանի Հայոց թաղումը-

    Եթե ինձ ճանաչեցիր՝ չլինի թե երևցնես այդ բանը, թող մեր մեջը մնա»

    3.Հնարագիտություն, թագավոր, կտավ, հարցմունք, կախարդական, անմահական, գլուխ, արհեստասեր բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր, որոշի՛ր կազմությունը (պարզ, բարդ, ածանցավոր, բարդ ածանցավոր)

    Հնարագիտություն-հնար-ա-գիտ-ություն(բարդ ածանցավոր)

    Թագավոր-թագ-ավոր (ածանցավոր)

    կտավ-(պարզ)

    հարցմունք-հարց-մունք(ածանցավոր)

    կախարդական-կախարդ-ական (ածանցավոր)

    անմահական- ան-մահ-ական(ածանցավոր)

    գլուխ-պարզ

    արհեստասեր-արհեստ-ա-սեր (բարդ)

    Posted in Մայրենի

    Ես հեքիաթային աշխարհում

    Մի ագամ ես հայտնվել էի կախարդական աշխարհում: Ես անտառում զբոսնում էի, երբ իմ առջևը տեսա ծաղկապատ մի դուռ: Դուռը բացվեց ես ներս մտա և հայտնվեցի մի տարօրինակ այգում: Թեև Գարուն էր, բայց այդ այգու ծառերը չորացած էին, ծաղիկներ չորացած էին, ծիտիկներ քարացել էին ծառերի վրա: Դուռը փակվեց և ես մնացի շրջապատված չորացած ծառերով: Մեկ էլ հանկարծ մի քար այտնվեց: Վրան գրված էր,որ ով մտավ այս այգին էլ չի կարող ետ գնալ: Նա պետք է գտնի կախարդական բանալին և այգին նորից կծաղկի: Գնացի պատը շոշափեցի և պատահական տեսա մի ծառ , գնացի այդ ծառի մոտ և ծառի անցքի մեջ գտա կախարդական բանալին: Գնացի դռան մոտ, բացեցի դուռը և հայտնվեցի մի այլ պարտեզում, որտեղ շատ գեղեցիկ էր և կապույտ գետ էր հոսում: Ես այդ ջրով ջրեցի չորացած այգին և այն իսկույն ծաղկեց ու կանաչեց և թռչունները արթնացան:

    Posted in Մայրենի

    Հազարան հավք

    Ի՞նչ տվեց-սովորեցրեց քեզ այս հեքիաթը:

    Հեքիաթը ինձ սովորեցրեց, որ ոչ մի բանից պետք չէ վախենալ, ու եթե նպատակ ունես, պետք է հաղթահարես դժվարությունները ու ճանապարհի կեսից հետ չդառնաս:

    Ո՞ր  հատվածը կառանձնացնեիր, ինչո՞ւ։

    -Հե¯յ, Կախարդական աշխարհ, ո՞ւր ես, քեզ եմ գալի: Գնա¯ց, գնա¯ց Արեգը, հասավ Սև-սև քարերին: Ի¯նչ զարհուրելի, ի¯նչ անմարդկային ձեներ հանեցին Սև-սև քարերը: Տեսան, որ Արեգը հետ չի նայում, գոռացին.
    -Բռնեցի¯նք, ըհը, բռնեցի¯նք:
    Էլ ճղճղացին, էլ հարազատների ձեներով աղերսագին օգնություն կանչեցին… Արեգն առանց հետ նայելու անցավ, ու ձեները լռեցին: Գնա¯ցգ հասավ Լեղի գետին, խմեց գետից ու բացականչեց.
    — Ա¯խ, ի¯նչ անմահական ջուր է,- ու գետն անց կացավ: Մտավ անծայրածիր փշոտ անապատը, ոտքերն արյունոտելով` փշերի միջով առաջ անցավ, մի փուշ պոկեց, հոտ քաշեց ու ասաց.
    — Ա¯խ, ի¯նչ անուշ հոտ է, իսկը դրախտի ծաղիկն է:

    Ինձ դուր եկավ այս հատվածը, որտեղ Արեգը կարողացավ դիմանալ ու ետ չնայել:

    Աշխարհներից որո՞ւմ  կցանկանայիր հայտնվել։ 

    Ես կցանկանայի հայտնվել կախարդական աշխարհում ինչու, որովհետև հետաքրքիր էր, հետաքրքիր էր, թե արդյոք ես էլ կկարողանայի դիմանալ փորձություններին:

    Ո՞ր կերպարը հավանեցիր, ինչո՞ւ։

    Ես հավանեցի Արեգի կերպարը, որովհետև նա քաջ էր,անվախ ու բարի:

    Հազարան հավքը Հյուսիսի կրթական պարտեզում:

    Եթե Հազարան հավքը Հյուսիսի կրթական պարտեզում հայտնվեր, նա կերգեր մեզ հետ և այգին կծաղկեցներ բազմագույն գեղեցիկ ծաղիկներով ու ծառերով:

    Հազարան հավքը որտեղո՞վ կցանկանայիր թռչեր-անցներ, ծաղկեցներ։

    Ես կուզեի, որ Հազարան հավքը գար մեր քաղաք ու ծաղկեցներ մեր քաղաքի բոլոր այգիները ու ամենուր մարդիկ բարի և ուրախ լինեին:

    Posted in Մայրենի

    Վահագնի ծնունդը

    Վահագնը ռազմի քաջության, հաղթանակի և ամպրոպի գերագույն աստվածն է հին հայկական դիցաբանության մեջ։ Եղել է ամենասիրելի և ընդհանրական աստվածը։ Կրել է «Վիշապաքաղ» անունը, քանի որ ըստ ավանդույթի պայքարել է խավարի վիշապների դեմ։Իր հերոսական արարքների շնորհիվ Վահագնը հին հայերի համար քաջության և հաղթական կռիվների խորհրդանիշ էր դարձել։ 

    Գույն մատնանշող բառերը դուրս գրիր: Ո՞րն է բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը:

    Ծիրանի, բոց, զկարմրիկն, արեգակունք, խարտեաշ, հուր:

    Բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը ծիրան գույնն է:

    Նկարագրի՛ր  Վահագնի ծնունդը: Ո՞ր  հիմնական տարրերի ծնունդ է Վահագնը:

    Հին հայերի պատկերացմամբ երկինքը նման էր ծովի։ Նրանք կարծում էին, թե ամպրոպի ժամանակ փոթորկալից ամպերով ծածկված ու մթամած երկինքը միախառնվում է երկրին, և նրամք բռնվում են երկունքի ցավերով։ Եվ երբ ամպերը որոտում են, լուսավորվում կայծակից ու փայլակից, երկնային ծիրանագույն ծովի մեջ, իբր, կարմիր եղեգ է վառվում, որի բոցերի ու ծխի միջից ծնվում է խարտիշահեր, բոցամորուս և Արեգակի նման փայլող աչքերով մի պատանեկիկ։

    Վահագնը ջրի և կրակի տարրերի ծնունդ էր:

    Վահագնին նկարագրող պատկերները դո՛ւրս գրիր և ըստ դրանց ինքդ նկարագրի՛ր նրան:

    Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ:

    Նա հուր հեր ունէր,

    Բո՛ց ունէր մօրուս,

    Եվ աչկունքն էին արեգակունք:

    Վահագնը ուներ կրակե մազեր, բոցե մորուք, արեգակի նման փայլփլող աչքեր:

    Քո կարծիքով, այս ծնունդն իրակա՞ն է, երևակայակա՞ն, թե՞ ինչ-որ բան խորհրդանշող:

    Իմ կարծիքով Վահագնի ծնունդը երևակայական է:

    Բանաստեղծությունն աշխարհաբար դարձրո՛ւ:

     Երկնում էր երկինքը, երկնում էր երկիրը,

    Երկնում էր և ծովը ծիրանի.

    Երկունքը ծովի մեջ ուներ և կարմիր եղեգնիկ:

    եղեգի փողից ծո՛ւխ էր ելնում,

    եղեգի փողից բո՛ց էր ելնում.

    Եվ բոցի միջից վազում էր մի խարտյաշ պատանի:

    Նա ուներ հրեղեն մազեր,

    Բոցե մորուք,

    Եվ աչքերը արեգակների պես էին: