Posted in Պատմություն

Դասարանական աշխատանք

Վանի թագավորություն

Անուն——————-Արամ ——————————————–

Ազգանուն————–Սարքիսսյան——————————————-

Ազգությունը ————-հայ—————————————–

Քաղաքը——-Երևան—————————————————–

Երկիրը————–Հայաստան————————————————–

1.Ինչպես է կոչվել, այն երկիրը, որտեղ կազմավորվել է հայ ժաղավուրդը

Ա.——-Ուրարտու—————————————————————————————-

Բ.ըստ վրացիների———–Սոմխեթի—————————————————————

2.Փորձիր ներկայացել Հայկական լեռնաշխարհի

ա.5 խոշոր գետերը

Արաքս, Հրազդան Ախուրյան, Որոտան, Դեբետ

բ. 3 մեծ լճերը

Գեղամա, Վանա, Ուրմիա

գ.լեռները-դասավորիր լեռները/Արագած, Մասիս, Սիս, Սիփան, Նեմրութ/

Ա.հարավից հյուսիս բ. Ըստ բարձրության

—Արագած լեռ———4090մ—————– —————————-

—Մասիս ————-5165մ———– ——————————

—–Սիս—————-3925մ———- ——————————-

–Սիփան———— 4058 մ——————– ———————————

— Նեմրութ———–2150 մ—————— ————————————-

4.Փորձիր լրացնել

Մասիս Արագած լեռների միջև ———————-/Երասխի/ միջին հոսանքում փռված է

——-Արարատյան դաշտավայրը——————————– ———————-,որտեղ գտնվել են Հայաստանի հինավուրց մայրաքաղաքները՝ ——Երվանդաշատը, Արտաշատը,————–,———————————,—————————————–,

——————————–, ———————————– ,Դվինը, գտնվում է նաև Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքը —-Երևան——————-ը;

5.Ըստ Անանաիա Շիրակացու «Աշխարհացույցի» Մեծ Հայքը բաժանված էր 15 նահանգների «աշխարհների»: Փորձիր լրացնել:

Բարձր Հայք

Ծոփք

Աղձնիք

Տուրուբերան

Մոկք

Կորճայք

Պարսկահայք

Վասպուրական

Սյունիք

Արցախ

Ուտիք

Փայտակարան

Տայք

Գուգարք

Այրարատ

Ա.տարածքով ամենամեծը ներկիր կարմիր

Վասպուրական 40,870 ք. կմ

Բ.տարածքով ամենափոքրը ներկիր դեղին

Մոկք 2,962 ք. կմք. կմ

6.Փորձիր նշել 5 պայման, որոնց առկայության դեպքում կարող է ստեղծվել պետություն

1.—–հզոր բանակ———————-

2.—-ուժեղ, խելացի առաջնորդ—————————

3.—–տնտեսության զարգացում——————————-

4.———-անկախություն—————————

5.——համերաշխ ժողովուրդ——————————–

7.Վանի թագավորության այլ անվանումները –Բիայնիլի———Ուրարտու, Նաիրի————————————————————————————————————————————————————————————-

Փորձիր լրացնել աղյուսակը

արքաՍարդուրի ԱռաջինՄենուաԱրգիշտի ԱռաջինՍարդուրի Երկրորդ 
Կառավարման թթ-ները/մոտ/ 910-900 810-786 827 735
 
Հիմնած քաղաքները Վանի թաքավորությունՄենուախինիլի   Երեբունի  
Ներքին քաղաքականություն     
Արտաքին քաղաքականություն     
      
      

8.Վանի թագավորության երեք գլխավոր աստվածները

Խալդի, Թեյշեբա, Շիվինի

9.Փորձիր գտնել Վանի թագավորության թագավորների անվանումները

ՄենուահյգֆգդսոեռհգֆալօհԻշպուինիււըւըւեռեռհգհգՍՍարդուրիԱՍԱՍԱրգիշտիՀԳՀՍԳՀԳՌուսա լկլկլլկԱրամեռտռտռտ

Մենուա Իշպուինի Սարդուր Արգիշտի Ռուսա Արամե

10.Համապատասխանեցրու

1.Թեյշեբա- գլխավոր աստված

2.Շիվինի- արևի աստված

3.Բզնունյաց ծով- Վանա լիճ

4.Կապուտան լիճ -Ուրմիո լիճ

5.Գեղամա ծով -Սևանա լիճ

6.Էրեբունի -ԱրգիշտիԱ

7.Երասխ -Արաքս

8.Արածանի-Արևելյան Եփրատ

9.Տուշպա- Սարդուրի Ա

10.Շամիրամի ջրանցք – Մենուա

11.Խալդի- պատերազմի աստված

11.Փորձիր տալ այս բառերի բացատրությունը

Էրեբունի-Երևան—նշանակում է նաև հաղթանակ————————————————————————————————————-

Հետևակ-ոտքով քայլող զորք————————————————————————————————————-

Հեծելազոր-ոտքով հեծնել————————————————————————————————————

Արձանագրություն-քարի վրա իր գործերի մասին թողած գրություն ——————————————————————————————————————–

Սեպագիր-սեպերով գրելու ձև—————————————————————————————————————

Պալեոլիթ-հին քարի դար—————————————————————————————————————–

Մեզոլիթ- միջին քարի դար——————————————————————————————————————-

Նեոլիթ-նոր քարի դար——————————————————————————————————————–

Աշխարհազոր-Պատերազմի ժամանակ ստեղծվող ժողովրդական կամավոր զորամիավորում——————————-

12.Փորձիր նշել 5 պայման, որի դեպքում տերություն է վերանում:

1.——–երկրաշարժ————

2.——-պատերազմ————-

3.—-պարտության ժամանակ տարածքների հանձնում——————-

4.—–ներքին կռիվներ—————-

5.—–հպատակությունը—————-

Posted in Մայրենի

ՓՈՐՁՈՒԹՅՈԻՆ ՀՆԴԿԱԿԱՆ ՀԵՔԻԱԹ

  1. Կարդալ և դուրս գրել անհասկանալի բառերը․ բառարանի օգնությամբ
  2. խորտիկ-համեղ ուտելիք
  3. կրկաբաց-ջերմ
  4. բացատրել։
  5. Ի՞նչ է իսկական ընկերությունը։ Շարադրեք ձեր մտքերը այդ թեմայով։

Իսկական ընկերը իմ պատկերաձմամբ պետք է անկեղծ լինի: կարողանա, ընկերոջը պաշտպանել ամեն իրավիճակում թույլ չտա, որ ուրիշները իր ներկայուդյամբ վիրավոր են և նեղացնեն իր ընկերոջը:

Posted in Բնագիտություն

1.Ինչպե՞ս է որոշվում աշխատանքի մեծությունը:2.Էներգի

յի ի՞նչ տեսակներ գիտեք:3.Օրգանական նյութերի քայքայման ժամանակ անջատվող էներգիան ինչո՞ւ է կոչվում քիմիական:4.Արագության չափման ի՞նչ միավորներ են ձեզ հայտնի:5.Մարմինների ձեւափոխության ո՞ր տեսակի դեպքում է առաջանում առաձ­գականության ուժը:6.Ուժի չափման ի՞նչ միավորներ են ձեզ հայտնի: Արդյո՞ք այդ նույն միավոր­ ներով է չափվում մարմի կշիռը:________________________7. Ընտրե՛ք ճիշտ պնդումերը:1. Մեխանիկական աշխատանք կատարվում է միայն այն ժամանակ, երբ մարմինը շարժվում է իր վրա կիրառված ուժի ազդեցությամբ։2. Կատարված աշխատանքի մեծությունը կախված է ինչպես մարմնի վրա կիրառված ուժի մեծությունից, այնպես էլ ուժի ազդեցությամբ մարմնի անցած ճանապարհի երկարությունից։3. Երկրի վրա կյանքի գոյությունը պայմանավորված է միայն արեգակ­ նային էներգիայով։4. Կենդանի օրգանիզմների համար օրգանական նյութերը էներգիայի աղբյուր են: _______________________________8. Լրացրե՛ք նախադասությունները:1. Էներգիան բնութագրում է մարմնի …. հնարավորությունը։2. Մարմինների հնարավոր փոխազդեցության կամ նրանց շարժմամբպայմանավորված էներգիան անվանում են …. ։3. Ի պատիվ անգլիացի գիտնական …. աշխատանքի միավորը կոչվում է …. :
___________________________________9. Լուծե՛ք խնդիրները:ա) Որքա՞ն ճանապարհ կանցնի շնաձուկը 2 ժամում, եթե ընթանա 50 կմ/ժ արագությամբ:բ) Որքա՞ն ժամանակում ինքնաթիռը կթռչի Երեւանից Հռոմ, եթե այդ քաղաքների միջեւ օդուղու երկարությունը 3600 կմ է, իսկ ինքնաթիռի արագությունը` 800 կմ/ժ:

Posted in Մայրենի

Գործնական աշխատանք

․ Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր

խնդրագիրք- խնդիր գիրք

մեծամիտ- մեծ միտք

հանրային-հանրություն

համակարգիչ-

գնդասեղ- գունդ ասեղ

անդադար-առանց դադար

հնարամիտ- հնարք միտք

հանրահայտ-

դեղձենի- դեղձենի

2․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմիանց, քվեարկություն, որդիակ, .յասաման, քիմիական, հեքիաթային, ոսկյա, հրեական, դաստիարակություն, սենյակ, կրիա, Անդրեաս, Եղիզարյան, կյանք:

3․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու ողը կոտրվել է: (ող, ոխ)

Ոխը սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ)

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բույն գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն)

Մի քանի հոգի ձեռք ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բունը: (բույն, բուն)

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել Վիկտորիայի շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

Տնեցիներն այնքան են վարժվել Վիկտորիայի անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

4․ Նախադասությունները կետադրի՛ր․

Երկինքը կամաց-կամաց ամպեց և սկսեց անձրևել:

Հայրը խոժոռվեց ու տղան հասկացավ որ պիտի լռի:

Բժիշկը բամբակ է ուզում որ վերքը մաքրի:

Իսկական կրակ է երեխա չէ:

Գետափին մի քար կա որի վրա պառկում էր լողանալուց հետո:

Այդ մարդու սիրտը քար է երբեք ոչ մեկին չի ներում։

5․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

մանրէասպան, միջօրե, լայնէկրան, երբևիցէ, այժմէական, ամենաէական, աներկյուղ, առերևույթ, առէջ, բազկերակ, գետեզր, գոմեշ, դողէրոցք, ելևէջ, եղերերգ, երբևէ, ինչևիցէ, մանրէ, հնէաբան, մանէ, նախօրե, չեն, չէիր, որևէ-, չէինք, ստորերկրյա: 

Posted in Բնագիտություն

Նոյեմբերի 22- 26

  1. Ո՞ր դեպքում է կատարվում մեխանիկական աշխատանք։
  2. Ինչի՞ց է կախված մեխանիկական աշխատանքի մեծությունը։ Լուծել խնդիրներ

1 *200 կմ ճանապարհը գայլը վազում  է 7 ժամում :Որոշել գայլի արագությունը: 200:7=28,4կմ/ժ

2 * Ավտոմեքենան շարժվում է 72կմ/ժ արագությամբ: Ինչ ճանապարհ կանցնի ավտոմեքենան 2 ժ -ում: 2 x 72=144կմ

3 * Սեղանը տեղափոխելու համար տղամարդը կիրառել է 98 Ն ուժ, անցնել 4 մ ճանապարհ: Հաշվել կատարած աշխատանքը: 4 x 98=392, A=392

Դասարանական 1

Նոր թեմա

  1. Էներգիայի ի՞նչ տեսակներ են ձեզ հայտնի։

Էներգիայի տեսակներից են ջերմային էներգիան,էլեկտրական էներգիան,ատոմային, արեգակնային, քիմիական էներգիաները:

2. Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում էլեկտրական էներգիան։

Էլեկտրական էներգիայով են աշխատում գործարանային հզոր հաստոցներերը, կենցաղային սարքերը, փոխադրամիջոցները:

3. Ի՞նչ գիտեք ատոմային (միջուկային) էներգիայի մասին։

Ատոմային էլեկտրակայաններում քիմիական տարրերի միջուկների տրոհումից ստացվում է ատոմային էներգիա, որն էլ վեր է ածվում Էլեկտրական էներգիայի:

4. Էլեկտրական էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են ձեզ հայտնի։

Օրինակ կանաչ բույսերը լուսասինթեզի միջոցով արեգակնային էներգիան փոխակերպում են քիմիական էներգիայի:

5. Թվարկե՛ք մի քանի վառելանյութեր եւ բերե՛ք ջերմային (ներքին) էներ­գիայի օգտագործման օրինակներ։

Գազը, քարածուխը, բենզինը, նավթը, փայտը վառելանյութեր են: Օրինակ գազի վառարանում գազի ներքին էներգիան փոխվում է ջերմային էներգիան:

6. Բերե՛ք էներգիայի՝ մի մարմնից մյուսին հաղորդվելու օրինակներ։

Օրինակ եթե տաք ճաշը լցնենք ափսեի մեջ:

Posted in Բնագիտություն

Նոյեմբերի 8-12

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ է նշանակում «Մարմինները փոխազդում են» արտահայտությունը:
  2. Մարմնի փոխազդեցությունը այն է, երբ մի մարմինը ազդում է մյուսի վրա փոխադարձաբար:
  3. Ո՞ր մարմիններն են փոխազդում.
    1) դուռը հրելիս, 2) ծանրաձողը բարձրացնելիս, 3) քայլելիս:
  4. Ուժի ազդեցությունը առաջացնում է մարմինների ձևափոխությունը:
  5. Ներկայացրե՛ք հեռավորության վրա փոխազդող մարմինների օրինակներ: Դասարանական 1 Նոր թեմա Հարցեր
  1. Ի՞նչն են անվանում դեֆորմացիա:
  2. Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա:
  3. Ներկայացրե՛ք դեֆորմացիայի օրինակներ:
  4. Դեֆորմացիան կարող է լինել առաձգական և պլաստիկ:
  5.  օրինակ ռետինե երիզը ձքելիս այն վերականգնում է իր նախկին տեսքին իսկ օրինակ պաստիրինի կամ կավի ձևափոխությունից տեղի է ունենում մարմինների պլաստիկ ձևափոխություն:
  6. Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգականության ուժ:
  7. Մարմինը դեֆորմացնելիս առաջանում է ուժ, որը ստիպում է նրան վերականգնել իր սկզբնական ձևն ու չափերը: Այդ ուժն անվանում են առաձգականության ուժ:
  8. Մի՞շտ է արդյոք դեֆորմացիայի ընթացքում առաջանում առաձգականության ուժ:
  9. Ոչ, առաձգականության ուժը առաջանում է միայն առաձգական ձևափոխության ընթացքում:
  10. Ինչպե՞ս է կոչվում ուժ չափող սարքը:
  11. Ուժ չափող սարքը ուժաչափն է:
  12. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում ուժը:
  13. Ուժի մեծության չափման միավոր կոչվում է նյուտոՆ:Ուժի միավոր է նաև կիլոնյուտոնը կն: 1 կն = 1000ն


Դասարանական 2
Նոր թեմա
ՀարցերՈ՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ:

Այն ուժը, որով Երկիրը դեպի իրեն է ձգում որևէ մարմին, կոչվում է ծանրության ուժ:

Ինչի՞ց է կախված մարմնի ծանրության ուժը:

Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից. որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը: 

Ինչպե՞ս է ուղղված ծանրության ուժը:

  Ծանրության ուժը ուղղված է դեպի ներքև:

Ո՞ր ուժն են անվանում մարմնի կշիռ:

Այն ուժը, որով մարմինը Երկրի ձգողության հետևանքով ազդում է անշարժ հորիզոնական հենարանի կամ ուղղաձիգ կախոցի վրա, կոչվում է մարմնի կշիռ։

Posted in Պատմություն

Վանի թագավորություն


Մ. թ. ա. 830-ական թթ-ին Սարդուրի Ա-ն (մ. թ. ա. մոտ 835-825) հիմնադրել է Տուշպա (Տոսպ, Վան) մայրաքաղաքը, որի շուրջը կազմավորվել է Վանի համա­հայկական թագավորությունը:

տուշպա

Քաղաքի հիմ­նադրման ասուրերեն արձանագրու­թյուններում Սարդուրին իրեն անվանում է «Նաիրի երկրի արքա» և ներկայանում Մեծ արքա, Հզոր արքա, Արքաների ար­քա, Տիեզերքի արքա և այլ տիտղոսնե­րով: Մ. թ. ա. 833-ին Սարդուրի Ա-ին հի­շատակում է Ասորեստանի արքա Սալմանասար lll-ը (մ. թ. ա. 859/858-824)՝ վերջինիս զորքերին դիմակայելու առնչությամբ: Այդ ժամանակ Վանի թագավո­րությունը, ընդգրկելով Վանա լճի ավա­զանը, տարածվել է Հայկական Տավրոսից հա­րավ’ Տիգրիսի վերին հովտում:

Ասորեստանն իր առաջնակարգ դիրքն Առաջավոր Ասիայում հարկադրա­բար զիջել է Վանի թագավորությանը: Արգիշտի Ա-ի թագավորությունը ձգվել է Ուրմիայի ավազանի հարավից մինչև Ջա վախք, Սևանա լճի ավազանից և Կուր գետից մինչև անդրեփրատյան աջափ­նյա շրջաններ (ներառյալ Մելիտեա ու Թաբալ երկրները), Մասիոա և Կորդվաց լեռներից մինչև Պարսից ծոց՝  ներառյալ Բաբելոնիան: Արգիշտի Ա-ի ռազմաքաղաքական ազդե­ցությունը տարածվել է մինչև Հյուսիսային Կովկաս, որտեղ նրա անունով սեպագիր ար­ձանագրությամբ հայտնաբերվել է սա­ղավարտ (պահվում է Բեռլինի Առաջավորասիական թանգարանում):

Արգիշտի Ա-ի օրոք Արարատյան դաշ­տում մ. թ. ա. 782-ին հիմնադրվել է երե­րունի (Երևան) քաղաքը, իսկ 776-ին՝ Արգիշտիխինիլին (Արմավիր):

Վանի թագավորության հզորությունը շարունակվել է Արգիշտի Ա-ի որդու՝ Սարդուրի Բ-ի օրոք (մ. թ. ա. 764-735): Վերջինս կախյալ թագավորությունները վերածել է պետության վարչական միավորնե­րի՝ համադաշնային կառավարման հա­մակարգից անցնելով գերկենտրոնացված պետության:

Սարդուրի Բ-ի օրոք տերությունն ու­նեցել է առավելագույն տարածքը, հյուսիսում հասել է Սև ծով, հյուսիս-արևելքում’ Կուր գետ, արևելքում’ Կասպից ծով, արևմուտքում’ Փոքր Ասիայի կենտրոնական շրջան, հարավում՝ Բաբելոնով՝ Պարսից ծոց, և Դամասկոսի թագա­վորությունով՝ Միջերկրական ծով:

Մենուայի օրոք  Վանի թագավորությունը հասել է աննախադեպ հզորության: Երկիրը տնտեսապես հզորացնելու համար նա ծավալել է շինարարական աշխատանքներ, ստեղծել է ոռոգման ցանց. հատկապես նշանավոր է ցայսօր գործող 72 կմ երկարությամբ Մենուայի ջրանցքը:

Վանի թագավորության դիցարանը հիշատակվում է «Մհերի դռան» արձանագրության մեջ. այն կազմված է եղել 70 աստվածությունից՝ 35 իգական և 35 արական, և շուրջ 30 սրբություններից: Դիցարանը գլխավորել է գերագույն եռյակը՝ Խալդի (աստվածների հայր և արքայի գլխավոր հովանավոր), Թեյշեբա (ամպրոպի և ռազմի աստված) ու Շիվինի (արևի աստված):

 Վանի թագավորության դիցարանը հիշատակվում է «Մհերի դռան» արձանագրության մեջ. այն կազմված է եղել 70 աստվածությունից՝ 35 իգական և 35 արական, և շուրջ 30 սրբություններից: Դիցարանը գլխավորել է գերագույն եռյակը՝ Խալդի (աստվածների հայր և արքայի գլխավոր հովանավոր), Թեյշեբա (ամպրոպի և ռազմի աստված) ու Շիվինի (արևի աստված): 

Posted in Մաթեմատիկա

Թվային և տառային արտահայտություններ

Առաջադրանքներ (դասարանում)

1. Տառային արտահայտության տեսքով գրի՛ առեք գործողությունների
հետևյալ հաջորդականությունը.
ա) a թիվը բազմապատկել 4-ով և արտադրյալին գումարել 6,

a x 4+6
բ) y թվից հանել 11 և տարբերությանը գումարել z թիվը,

y – 11+z
գ) 10-ը բաժանել a թվին և քանորդին գումարել 15-ի և b թվի արտադրյալը,

10 : a+15 x b
դ) m թվին գումարել 5 և գումարը բազմապատկել n թվով:

m+5 x ո

2. Դիցուք, տրված է a թիվը: Կազմեք տառային արտահայտություն և գրի՛ առեք.
ա) այդ թվի կրկնապատիկը,

a x 2
բ) այդ թվի կեսը,


գ) այդ թվի երկու երրորդը,
դ) այդ թվից հինգով մեծ թիվը,

a +5
ե) այդ թվից 10-ով փոքր թիվը:

a-10

3. Կատարե՛ք հաշվումները, եթե a = 3.
ա) 3 ⋅ a + 386=395, գ) (17 – a) ⋅ 3=42 ե) (78 ։ a + 99 ։ a) ⋅ 5=59,
բ) 27 ։ a + 96 ։ a=41, դ) (6 ⋅ a + 3) ⋅ a=63, զ) a ⋅ 2 + a ⋅ 3 + a ⋅ 4=27։

Առաջադրանքներ (ՏԱՆԸ)

4. Գրի՛ր թվային արտահայտությունը և հաշվի՛ր արժեքը․

ա) (−2) և 3 թվերի արտադրյալը,

-2×3=-6
բ) 12 թվի կրկնապատիկը,

12 x 2=24
գ) 35 և 4 թվերի քանորդը,

35:4=
դ) 5 թվի եռապատիկը,

5×3=15


ե) 2 և 3 թվերի գումարի կրկնապատիկը,

5×2
զ) −5 և 4 թվերի արտադրյալը,

-5+4=-1
է) 7 և 2 թվերի արտադրյալի կրկնապատիկը,

14×2=28
ը) 4 թվի և 6 թվի կրկնապատիկի արտադրյալը։

(4×2)x(6×2)=8×12=80+16=96

5. Գտե՛ք տառային արտահայտության արժեքը, եթե a = 7, b = 5.
ա) 3 ⋅ a + 5 ⋅ b=46 գ) (a – b) ⋅ 4 + a ⋅ b=43, ե) (a – 7) ⋅ 8 + (b – 5) ⋅ 4=0,
բ) 10 ⋅ (a + b) ։ 3,=40 դ) 95 ։ b + 49 ։ a=26, զ) (a – 7) ⋅ (b – 5)=0

6. Հաշվի՛ր նշված թվերի կիսագումարը․
ա)  6   և 24;   բ) 13   և 49;   գ) 91   և 33;   դ) 101 և 9:

Posted in Մայրենի

Գորտը: Ագուտագավա

Ես նստած եմ հին լճակի մոտ, որ լեցուն է գորտերով: Լճակի եզրերին խիտ աճել են որձախոտն ու շաքարեղեգը: Ափին՝ շաքարեղեգի և որձախոտի վրա հակված, քամու տակ հաճելի շրշում են բարձրիկ ուռիները: Իսկ դրանց գլխավերևում` ամառային կապույտ երկինքն է, և այնտեղ շողշողում են, հանց ապակու բեկորներ, ժանյակավոր ամպերը: Եվ այդ ամենի արտացոլանքը լճակում շատ ավելի գեղեցիկ տեսք ունի, քան իրականության մեջ: Լճակում ապրող գորտերը ողջ օրն անձանձիր կռկռում են` կըռ, կըռ: Բայց իրականում գորտերի միջև կատաղի վեճեր են տեղի ունենում: Սխալ կլիներ պնդելը, թե գորտերը խոսում էին միայն Եզովպոսի ժամանակներում: Գորտերից մեկը շաքարեղեգի տերևներից մեկի վրա տեղավորված և իրեն համալսարանական պրոֆեսոր երևակայելով՝ հայտարարեց.
— Ինչի՞ համար գոյություն ունի ջուրը: Այն բանի համար, որ մենք` գորտերս, կարողանանք լողալ: Ինչի՞ համար գոյություն ունեն միջատները: Այն բանի համար, որ մենք կարողանանք նրանցով սնվել:
— Ճիշտ է, ճիշտ է,- գոչում էին լճակում նստած գորտերը: Լճակի ողջ մակերեսը, որում արտացոլվում էին երկինքը, խոտը և ծառերը, համարյա ամբողջովին լցված էր գորտերով, և այդ պատճառով նրանց հավանության բացականչությունները բավական ազդեցիկ էին հնչում:
Այդ պահին զարթնեց ուռենու բնի մոտ քնած օձը, ում արթնացրել էր տաղտկալի կռկռոցը: Գլուխը բարձրացնելով, նա նայեց լճակի կողմը և քնատ թուքը կլլեց:
— Ինչի՞ համար գոյություն ունի երկիրը: Այն բանի համար, որ նրա վրա աճեն ծառերն ու խոտը: Որպեսզի ստվեր ստեղծեն մեզ համար՝ գորտերիս: Հետևաբար, կարելի է պնդել, որ ողջ երկիրը գոյություն ունի մեզ համար` գորտերիս:
— Ճիշտ է, ճիշտ է:
Երկրորդ անգամ լսելով հավանության բացականչությունները, օձը մտրակի պես պրկվեց: Նա անաղմուկ սողաց դեպի շաքարեղեգը, և սև աչքերը փայփլացնելով՝ սկսեց ուշադիր զննել, թե ինչ է տեղի ունենում լճակում:Շաքարեղեգի տերևի վրա բազմած գորտը, առաջվա պես իր վիթխարի բերանը լայն բաց արած, հռետորություն էր անում.
— Ինչի՞ համար գոյություն ունի երկինքը: Այն բանի համար, որ նրանից կախված լինի արևը: Հետևաբար, կարելի է պնդել, որ ողջ երկինքը գոյություն ունի մեզ համար՝ գորտերիս: Այսպիսով, և ջուրը, և խոտը, և ծառերը, և միջատները, և երկիրը, և երկինքը, և արևը գոյություն ունեն մեզ համար՝ գորտերիս: Այսպիսով, անհերքելի է այն փաստը, որ ողջ տիեզերքը գոյություն ունի մեզ համար: Բացատրելով ձեզ այդ փաստը, ես դրա հետ մեկտեղ՝ կկամենայի շնորհակալ լինել Ամենազորին այն բանի համար, որ տիեզերքը նա ստեղծել է մեզ համար` գորտերիս:
Հայացքը երկինք ուղղելով և մոլեգին աչքերը պտտեցնելով, գորտը դարձյալ լայն բաց արեց իր վիթխարի բերանն ու ազդարարեց.
— Թող սուրբ լինի անունը քո, տեր…
Չհասցրեց նա ավարտել, երբ առ նա սուրաց օձի գլուխը, և պերճախոս գորտը հայտնվեց օձի երախում:
— Կըռ, կըռ, դա սարսափելի է:
— Կըռ, կըռ, դա սարսափելի է:
— Սարսափելի է, կըռ, կըռ:
Մինչ լճակի ցնցված բնակիչները ճչում էին, օձը հանգիստ կուլ տվեց գորտին և թաքնվեց շաքարեղեգի մացառուտներում: Այդժամ մի այնպիսի իրարանցում սկսվեց, որ դեռևս երկրի երեսին չէր տեսնվել, համենայն դեպս, այն ժամանակվանից, ինչ գոյություն ուներ այս լճակը: Ես ինքս լսեցի, թե ինչպես մի գորտ արտասվաթոր հարցնում էր.
— Եվ ջուրը, և խոտը, և ծառերը, և միջատները, և երկիրը, և երկինքը, և արևը գոյություն ունեն մեզ համար՝ գորտերիս: Իսկ օձն ինչպե՞ս: Օ՞ձն էլ մեզ համար գոյություն ունի:
— Միանգամայն ճիշտ է: Օձն էլ գոյություն ունի մեզ համար՝ գորտերիս, թե չէ մենք անսահմանորեն կբազմանայինք: Իսկ եթե մենք այդքան բազմանանք, ապա նեղվածք կլիներ լճակում` մեր աշխարհում: Ահա թե ինչու են սողում օձերը, որպեսզի ուտեն մեզ՝ գորտերիս: Պետք է ելնել այն բանից, որ կերված գորտը զոհ է՝ մեծամասնության երջանկության համար մատուցված: Դու լիովին ճիշտ ես: Օձերն էլ գոյություն ունեն մեզ համար` գորտերիս: Ամեն բան աշխարհում, ամենայն ինչ առանց բացառության, գոյություն ունի մեզ համար՝ գորտերիս: Թող սուրբ լինի անունը քո, Տեր:
Դա իմ լսած պատասխանն էր տարեց մի գորտից:

Հարցարան

1. Պատմվածքը այն մարդկանց մասին է, ովքեր.

  • գնահատում են աշխարհն իր բոլոր գեղեցկություններով
  • տարված բնության գեղեցկությամբ, չեն նկատում վտանգը
  • եսակենտրոն են և մտածում են, որ աշխարհն իրենց շուրջ է պտտվում
  • վստահում են Տիրոջը և համարում են, որ ամեն ինչ Աստծու կամքով է:

Ընտրությունը հիմնավորե՛ք:

2. Ինչո՞ւ է անհրաժեշտ օձի դերը ստեղծագործության մեջ: Պատասխանը հիմնավորե՛ք::

Օձը իր ներկայությամբ ցույց տվեց, որ աշխարհը միայն իրենցը չէ, և ամեն բարիք երկրիվրա ամենքին է:

Posted in Uncategorized

Տառային կամ հանրահաշվական արտահայտություններ։ Կրկնողություն

Դասը կարդա՛ և վերհիշի՛ր նախորդ նյութից։

Առաջադրանքներ( դասին և տանը)

1) a տառն օգտագործելով՝ կազմե՛ք այնպիսի արտահայտություն, որի արժեքը a = 2 դեպքում հավասար լինի 25‐ի։

a x 10+20

2) Կատարե՛ք գործողությունները՝ թվերը գրի առնելով թվանշաններով, թվաբանական գործողությունները՝ համապատասխան նշաններով.

ա) քառասուներեք ամբողջ յոթ տասներորդին գումարած տասնյոթ ամբողջ ութ տասնհինգերորդ,

43 7/13 + 17 8/15

բ) քսան ամբողջ ինը տասնչորսերորդից հանած տասներկու

ամբողջ երեք յոթերորդ,

20 9/14-12 3/7

գ) վեց ամբողջ հինգ վեցերորդը բազմապատկած երկու ամբողջ

երեք քառորդով,

6 5/6 x 2 3/4

դ) երեսուն ամբողջ վեց քսանհինգերորդը բաժանած քսան ամբողջ

երկու հինգերորդի։

30/6 25:20 2/5

3) 78 զբոսաշրջիկների համար նախապատրաստված էին վեցտեղանոց և չորստեղանոց նավակներ։ Յուրաքանչյուր չափի քանի՞  նավակ կար, եթե բոլոր զբոսաշրջիկները տեղավորվեցին 15 նավակում, և բոլոր տեղերը զբաղեցվեցին։

4) Թատրոնի տոմսարկղում վաճառվել են ներկայացման 156 մանկական և 98 մեծահասակի տոմսեր՝ 90000 դրամ ընդհանուր արժեքով։ Որոշե՛ք տոմսերի գները, եթե մանկական տոմսը մեծահասակի տոմսից 3 անգամ էժան է։

5) Մի գծագրում կան 8 չհատվող եռանկյուններ և քառանկյուններ։ Նրանք ունեն ընդամենը 26 կողմ։ Քանի՞ եռանկյուն և քանի՞ քառանկյուն կա գծագրո6) Կարի արհեստանոցում կարել են 16 միանման վերարկու և մի քանի միանման կոստյում՝ օգտագործելով ընդամենը 100 մ 40 սմ գործվածք։ Մեկ վերարկուի համար օգտագործվել է 3 մ 35 սմ գործվածք, իսկ մեկ կոստյումի համար՝ 25 սմ-ով ավելի։ Քանի՞ կոստյում է կարվել։