Posted in Մայրենի

Վահագնի ծնունդը

Վահագնը ռազմի քաջության, հաղթանակի և ամպրոպի գերագույն աստվածն է հին հայկական դիցաբանության մեջ։ Եղել է ամենասիրելի և ընդհանրական աստվածը։ Կրել է «Վիշապաքաղ» անունը, քանի որ ըստ ավանդույթի պայքարել է խավարի վիշապների դեմ։Իր հերոսական արարքների շնորհիվ Վահագնը հին հայերի համար քաջության և հաղթական կռիվների խորհրդանիշ էր դարձել։ 

Գույն մատնանշող բառերը դուրս գրիր: Ո՞րն է բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը:

Ծիրանի, բոց, զկարմրիկն, արեգակունք, խարտեաշ, հուր:

Բանաստեղծության մեջ իշխող գույնը ծիրան գույնն է:

Նկարագրի՛ր  Վահագնի ծնունդը: Ո՞ր  հիմնական տարրերի ծնունդ է Վահագնը:

Հին հայերի պատկերացմամբ երկինքը նման էր ծովի։ Նրանք կարծում էին, թե ամպրոպի ժամանակ փոթորկալից ամպերով ծածկված ու մթամած երկինքը միախառնվում է երկրին, և նրամք բռնվում են երկունքի ցավերով։ Եվ երբ ամպերը որոտում են, լուսավորվում կայծակից ու փայլակից, երկնային ծիրանագույն ծովի մեջ, իբր, կարմիր եղեգ է վառվում, որի բոցերի ու ծխի միջից ծնվում է խարտիշահեր, բոցամորուս և Արեգակի նման փայլող աչքերով մի պատանեկիկ։

Վահագնը ջրի և կրակի տարրերի ծնունդ էր:

Վահագնին նկարագրող պատկերները դո՛ւրս գրիր և ըստ դրանց ինքդ նկարագրի՛ր նրան:

Եւ ի բոցոյն վազէր խարտեաշ պատանեկիկ:

Նա հուր հեր ունէր,

Բո՛ց ունէր մօրուս,

Եվ աչկունքն էին արեգակունք:

Վահագնը ուներ կրակե մազեր, բոցե մորուք, արեգակի նման փայլփլող աչքեր:

Քո կարծիքով, այս ծնունդն իրակա՞ն է, երևակայակա՞ն, թե՞ ինչ-որ բան խորհրդանշող:

Իմ կարծիքով Վահագնի ծնունդը երևակայական է:

Բանաստեղծությունն աշխարհաբար դարձրո՛ւ:

 Երկնում էր երկինքը, երկնում էր երկիրը,

Երկնում էր և ծովը ծիրանի.

Երկունքը ծովի մեջ ուներ և կարմիր եղեգնիկ:

եղեգի փողից ծո՛ւխ էր ելնում,

եղեգի փողից բո՛ց էր ելնում.

Եվ բոցի միջից վազում էր մի խարտյաշ պատանի:

Նա ուներ հրեղեն մազեր,

Բոցե մորուք,

Եվ աչքերը արեգակների պես էին:

Posted in Հայրենագիտություն

Մովսես Խորենացի

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ինչպե՞ս են անվանում Մովսես Խորենացուն։

Մովսես Խորենացուն անվանում են Պատմահայր, Քերթողահայր և փիլիսոփա։ 

Ո՞րն է Խորենացու <<Հայոց պատմության>> առանձնահատկությունը։

Մովսես Խորենացին գրել է հայոց պատմությունը սկզբից մինչև իր օրերը՝ 5-րդ դար: Նա առաջինն էր, որ բացատրեց, թե ովքեր են հայերը, ինչ ծագում ունեն, որտեղից են գալիս։

Ի՞նչ գիտեք Խորենացու կենսագրության մասին։

Մովսես Խորենացին եղել է Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի աշակերտներից և նրանց կողմից ուղարկվել Ալեքսանդրիա՝ ուսում ստանալու։

Ո՞րն է Խորենացու երազանքը, ինչպիսին էր նա ցանկանում տեսնել մեր ազգին։

Խորենացու երազանքն էր փառավոր, անկախ, հզոր հայրենիք ունենալը:

Դուք ինչպիսի՞ն կուզենայիք տեսնել Հայաստանը տասը տարի հետո։

Ես կուզենայի Հայաստանը տեսնել հզոր, ուրախ և հարուստ:

Posted in Բնագիտություն

Կլիմա: Կլիմայի հիմնական տիպերը

Հարցեր և առաջադրանքներ  

Ի՞նչ է կլիման:

Տվյալ վայրին բնորոշ միանման եղանակների բազմամյա կրկնու­թյունը կոչվում է կլիմա:

Որո՞նք  են կլիմա ձևավորող հիմնական գործոնները:

Աշխարհագրական լայնությունը, տե­ղանքի բարձրությունը, օվկիանոսների ազդեցությունը, գերիշխող քամիները, ծովային հոսանքները և այլն դրանք կլիմա ձևավորող հիմնական գործոններն են:

Ձեր բնակավայրի կլիման ձևավորող ո՞ր գործոնն է գլխավորը։

  Կլիման կախված է տեղանքի բացարձակ բարձրությունից: Օրինակ Սևանը մոտ 1000 մ բարձր է Երևանից: Այդ պատճառով էլ՝ Սևան քաղաքն ունի ավելի խոնավ ու զով կլիմա, իսկ Երևանը՝ չոր ու տաք: 

Թվարկեք կլիմայի հիմնական տիպերը: Ո՞ր կլիմայի տիպն է բնո­րոշ ձեր բնակավայրին:

Երկրագնդի վրա առանձնացվում են կլիմայի հետևյալ հիմնական տիպերը՝ ծովային, ցամաքային, մուսսոնային և միջերկրածովային: Մեր բնակավայրին բնորոշ է ցամաքային տիպը:

Ինչո՞վ է ծովային կլիման տարբերվում ցամաքայինից:

Ծովային կլիմային բնորոշ են ամբողջ տարին թափվող ա­ռատ տեղումներ և օդի ջերմաստիճանի փոքր տատանումներ:
Ցամաքային կլիման առաջանում է ցամաքների վրա: Ձմեռը ցուրտ է, իսկ ամառը` տաք,  տեղումները քիչ են:

Ինչո՞վ է մուսսոնային կլիման տարբերվում միջերկրածովայինից:

Մուսսոնային կլիմայի ձևավորման գլխավոր պատճառը մուսսոնային քամիններն են, որոնք հիմնականում դիտվում են ծովափնյա շրջաններում: Միջերկրածովային կլիման բնորոշ է հենց Միջերկրական ծովի առափնյա շրջաններին:

Posted in Բնագիտություն

Եղանակ, դրա տիպերը, եղանակի կանխատեսումը

  1. Ի՞նչ է եղանակը:

Մթնոլորտի վիճակի փոփոխություններիը, երբ երկինքն ամ­պում է, անձրև է թափվում, օրը ցրտում է, կամ էլ հակառակը՝ ամպերը ցրվում են, անձրևը  դադարում է, երևում է արևը, օրը տաքանում է, այդ վիճակը կոչվում են եղանակ:

2. Ինչո՞ւ երկրագնդի տարբեր մասերում տարբեր եղանակ է:

Եղանակը կախված է օդի ջերմաստիճանից, ճնշումից և խոնավությու­նից և քանի որ երկրագնդի տարբեր մասերում ջերմաստիճանը, ճնշումը և խոնավությունը միշտ տարբեր են, հետևաբար՝ եղանակը նույնպես տար­բեր տեղերում տարբեր է:

3. Ի՞նչ է նշանակում եղանակի կանխատեսում: Ինչո՞ւ է դա անհրաժեշտ:

 Եղանակը կանխատեսել՝ նշանակում է վաղօրոք իմանալ տվյալ վայ­րում սպասվող եղանակային փոփոխությունները։ Այդ դիտարկումները կատարում են  օդերևութաբանական կայաններում: Եղանակի կանխատեսումները անհրաժեշտ են օդագնացու­թյան, ծովագնացության, ցամաքային տրանսպորտի, գյուղատնտեսու­թյան, զբոսաշրջության և այլ ոլորտների համար:

Posted in Բնագիտություն

ՄԹՆՈԼՈՐՏԻ ԽՈՆԱՎՈՒԹՅՈՒՆԸ: ՄԱՌԱԽՈՒՂ ԵՎ ԱՄՊԵՐ

Հարցեր և առաջադրանքներ

Ե՞րբ է օդը համարվում ջրային գոլորշիներով հագեցած:

 Ջրային ավազաններից, հողից, բույսե­րից   տեղի է ունենում գոլորշացում և արեգակի շատ տաքանալուց գոլորշացումը մեծանում է:

Ի՞նչ է օդի բացարձակ խոնավությունը:

Երբ օդում առկա գոլորշիների քանակը տվյալ ջերմաս­տիճանում հասնում է առավելագույնի և այլևս գոլորշիների նոր քանակ չի կարող ընդունել, գոլորշին համարում են հագեցած: Այդ դեպքում օդի բացարձակ խոնավությունը կախված է ջերմաստիճանից:

Ի՞նչ է բնութագրում օդի հարաբերական խոնավությունը:

Օդի խոնավությունը  առավել հստակ բնութագրվում է հարաբերական խոնավությամբ, որը ցույց է տալիս, թե տվյալ ջերմաստիճանում ջրային գոլորշին որքա՞ն է մոտ հագեցած լինելուն:

Ի՞նչ է խոնավաչափը, ի՞նչ սկզբունքով է աշխատում:

Խոնավաչափը մի սարք է, որը չափում է հարաբերական խոնավությունը: Առավել կիրառականը մազային խոնավաչափն է, որի աշխատանքը հիմնված է խոնավության նկատմամբ մազի զգայնության վրա. խոնավությունից մազը երկարում է, չորանալիս՝ կարճանում:

Ի՞նչ տարբերություն կա ամպի ու մառախուղի միջև:

Մառախուղը և ամպը ջրի մանր կաթիլների կուտակում­ներ են. ամպը՝ Երկրի մակերևույթից բարձր շերտերում, իսկ մառախուղը՝ Երկրի մակերևույթին մոտ:Դրանք առաջանում են ջրային գոլորշիների խտացումից:

Թվարկեք և բնութագրեք ամպերի տեսակները:

Ամպերը տարբերվում են իրենց արտաքին տեսքով և բարձրութ­յամբ: Ամպերի երեք հիմնական տեսակներն են կույտավոր ամպերը (առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ), շերտավոր ամպերը (առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն) և փետրավոր ամպերը (տեղումներ չեն առաջացնում):

Posted in Ռուսերեն

Про умную собаку

Ответьте на вопросы:

  1. Какая была собака?
  2. Собака   была   умная.
  3. Кого она любила?
  4. Она   любила мою маму.
  5. За что мама похвалила собаку?
  6. Потму что она принесла тапочки.
  7. Почему мальчику стало стыдно?
  8. Потому что он забыл поставить чайник.
  9. Что общего между мальчиками из рассказов «Яблоко» и «Про умную собаку»?
Posted in Մայրենի

Հազարան հավքը 8-րդ,9-րդ, 10-րդ հատվածներ

ԱՐԵԳԸ ԿԱՊՈՒՅՏ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

1.Հատվածը բաժանիր մասերի և վերնագրիր:

Լուռ աշխարհը

 Երկաթե Ձեռքի մահը

Թռչուն աղջիկը

Թռչող ձին

 2.Քար, ձի, ծով, երկինք բառերին ավելացրու տարբեր վերջավորություններ և կազմիր նախադասություններ:

Քարսիրտ

Այդ թագավորը շատ քարսիտ մարդ էր:

ձիավոր

Ձիավորը հաղթեց հրեշին:

ծովակն

Ջրից դուրս եկավ ծովակն աչքերով մի աղջիկ:

երկնային

Երկնային թռչնակների ծլվլոցը տարածվել էր այգում:

3. Նամակ գրիր Արեգին:

Սիրելի Արեգ, դու շատ քաջ և անվախ տղա ես ու հերոս: Ես շատ կուզեի քեզ նման լինել ու քեզ նման ընկեր ունենալ:

4. Հատվածը պատմիր Արեգի անունից:

Ես գնացի, գնացի ու հասա մի կապույտ աշխարհ: Այնտեղ մարդիկ շատ նիհար էին ու վախեցած: Նրանք պատմեցին, որ երկաթե ձեռք անունով մի հրեշ է հայտնվել և սովի է մատնում իրենց երկիրը: Ես գնացի իրենց թագավորի մոտ: Նա շատ տխուր էր և ասաց, որ անհնար է հաղթելը: բայց ես դուրս եկա ծով և սպանեցի հրեշին:Մեկ էլ  ալիքների միջից դուրս թռավ մի թռչուն, մի մատանի գցեց իմ ոտքի տակ ու ասաց որ ինքը ծովի արքայի աղջիկն է ու ես իրեն ազատել եմ հրեշից: Թագավորը ուզում է որ ես մնամ իր երկրում, բայց ես նրան ասում եմ, որ պետք է գնամ հազարան հավքը գտնելու ու թագավորն ինձ խորհուրդ տվեց ծովի արքայից ուզել  Քամի Ձին: Ես մատանին ձեռքիս մտա ծով և ձեռք բերեցի հրեղեն թևերով այդ ձին, թռա վրան ու սլացա:

5. Ո՞վ էր Երկաթե Ձեռքը:

Երկաթե ձեռքը շատ, սարսափելի հրեշ էր գնում էր մարդկանց մոտ մտնում էր տունը և գողանում:

6.Գրիր փոքրիկ պատմություն Երկաթե Ձեռքի մասին:

7.Ի՞նչ կանեիր Արեգի փոխարեն:

Ես էլ Արեգի նման նույն բանը կանեի, բայց նաև հետս կվերցնեի թռչուն աղջկան:

8. Ինչու՞ Երկաթե Ձեռքը հարձակվեց հենց այդ երկրի վրա:

Որովհետև այդ երկրի մարդիկ ու թագավորը թույլ էին ու կռվել չգիտեին:

ԱՐԵԳԸ ԿԱՐՄԻՐ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

Հատվածը համառոտ՝ 5-7 նախադասությամբ փոխադրիր:

Արեգը հայտնվեց կարմիր աշխարհում և իմացավ որ այդտեղ մի վհուկ հափշտակել է թագավորի աղջկան և ամենքին կրակ է դարձնում,ով ուզում է փրկել նրան: Արեգը սպանում է վհուկին և ազատում թագավորի աղջիկներին: Մի աղջիկը, որը Մշտադալար Այգու թագավորի աղջիկն էր, թռչուն է դառնում և եռանում: Իսկ թագավորը առաջարկում է Արեգին ամուսնանալ իր աղջկա հետ և մնալ իր երկրում,բայց Արեգը ասում է, որ պիտի գնա հազարան հավքին գտնելու և նստելով իր Քամի ձին հեռանում է:

ԱՐԵԳԸ ՀՈՒՐԻ-ՓԵՐԻՆԵՐԻ ՄՇՏԱԴԱԼԱՐ ԱՅԳՈՒՄ

Հատվածիդ դուրս գրիր ածականները:

Լուսեղեն,Մշտադալար, անվերջանալի, կանաչ-կարմիր, Անթառամ, երփներանգ, բուրավետ,անմահական, զվարթ , անուշ ,փիրուզե,մեղմ, մարդկային, զմրուխտյա, բյուրեղյա,ուրախ, հնչուն, անտես-աննման, քնքուշ,զմրուխտյա, նեկտարի,  սպիտակ, մութ, երջանիկ,երկնային, կապույտ,  դյութական, ազնիվ, զարհուրելի, խելագար, վտանգավոր,  Կախարդական, անմեռ,սիրուն, Սև,  Լեղի, փշոտ, ոսկի:

Posted in Մայրենի

Ինքնաստուգում

Ինքնաստուգում

5-րդ դասարան

1.Բառերըբաժանի՛րերկուխմբի՝ գոյականների և ածականների:(2միավոր)

Մեծ, սպիտակ, տուն, համակարգիչ, աշխատասեր, հայտնի, կաղնի, աղջիկ, Հայաստան, կրթահամալիր, Աննա, ամենագեղեցիկ, աշնանային, Սարգիս, գարուն,  անսիրտ, սեր, ժողովրդական, պատմություն, ընկերական,  ձմեռային, Սևան:

Գոյական-համակարգիչ, կաղնի, աղջիկ,   տուն, Հայաստան, կրթահամալիր,   Աննա, Սարգիս, գարուն, սեր, պատմություն, Սևան:

Ածական-մեծ, սպիտակ, հայտնի, աշխատասեր, ամենագեղեցիկ, աշնանային, անսիրտ, ժողովրդական, ընկերական, ձմեռային,

2. Գտի՛ր յուրաքանչյուր շարքի օրինաչափությունը: (2միավոր)

Ա) Հայաստան   Բ) մարդ                Գ)Մարդ

Ամերիկա            բժիշկ                    կին

Սևան                  հողագործ            ընկեր

Կրթահամալիր ճարտարապետ ուսուցիչներ                                        

Մխիթար            համակարգիչ         տերև

3. Հյուրանոց, ընկերություն, թխվածք,  գառնուկ, ծաղկաստան, անսիրտ, տհաս բառերից առանձնացրո՛ւ ածանցները,

Յուրաքանչյուր ածանցով կազմի՛ր երեքբառ:(2միավոր)

Հյուրանոց-անոց, հավանոց,գժանոց, զինանոց

Ընկերություն-ություն-բարություն, չարություն, ծուլություն

Թխվածք-ածք-գործվածք, գրվածք,հորինվածք

Գառնուկ-ուկ-գայլուկ, արջուկ, կարմրուկ

Ծաղկաստան-աստան-Հնդկաստան, Հայաստան, Ռուսաստան

Անսիրտ- ան-անխելք, անտրամադիր, անլեզու

Տհաս-տ-տգեղ, տգետ, տձև

4Բացատրի՛ր սիրտը բացել, սիրտ անել, գլուխ տալ, գլուխ ջարդել, ականջին օղ անել, ականջը տանել դարձվածքները։ Սրտի, գլխի և ականջի մասինգրի՛ր ուրիշ դարձվածքներ: Օգտվի՛րդարձվածքներիբառարանից։(2 միավոր)

Սիրտը բացել- անկեղծանալ, սիրտ անել- համարձակություն ունենալ, գլուխ տալ- խոնարհվել, գլուխ ջարդել-մտածել, ականջին օղ անել- հիշել, ականջը տանել- ձանձրացնել

Սիրտը բացվել-տրամադրությունը լավանալ

Գլուխ գովել- պարծենալ

Ականջ դնել-թաքուն լսել

5.Գրի՛ր տրված նախադասությունները՝ որոշելով տեսակը (պարզ համառոտ, պարզ ընդարձակ): Գտի՛ր  տրված նախադասությունների գլխավոր անդամները, ներկի՛ր (ենթական՝ կարմիր գույնով, ստորոգյալը՝  կապույտ):(1միավոր)

Որդին շատ հմուտ գործակատար է դառնում:-պարզ ընդարձակ

Ժամանակ է անցնում:-պարզ համառոտ

Երեկոյան քահանան տիրացուի հետ գնում է վաճառականի տուն:- պարզ ընդարձակ

Թագավորը մարդ է ուղարկում դահիճների մոտ: պարզ ընդարձակ

Դահիճները տանում են: պարզ համառոտ

Գալիս է գործակատարը։ պարզ համառոտ

6.  Տրվածնախադասությունները համառոտի՛ր:(1միավոր)

Երկրորդ անգամ է հարցնում թագավորը վաճառականին:

Թագավորը հարցնում է:

Գործակատարը պատմում է գործի ամբողջ պատմությունը:

Գործակատարը պատմում է:

Posted in Մայրենի

Հազարան հավք- հատված- 7

ԱՐԵԳԸ ՍԵՎ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

Հատվածը վերնագրիր բառով, բառակապակցությամբ և նախադասությամբ:

Դևը, Վիշապի մահը, Սև աշխարհի աղջիկը

Գրիր մգեցված գոյականների վերջավորությունները:

 աշխարհում-ում

աղջկա

բանտում-ում

արևից-ից

Արեգը

թևով-ով

Վիշապը

Այգին

ճամփեն

Բացատրիր հավքն իր թևով, օձն իր պորտով չէր կարող հասնել էստեղմեծ թիքեդ ականջդ կթողամ արտահայտությունները:

հավքն իր թևով, օձն իր պորտով չէր կարող հասնել էստեղ – Այսինքն այնքան հեռու ու անհասանելի մի տեղ է, որ անգամ թռչունը և օձը չեն կարող հասնել:

Մեծ թիքեդ ականջդ կթողամ -սպառնալիք, որտեղ ասվում է, որ մանր կտորների քեզ կդարձնեմ ու մեծ կտորը ականջդ կմնա:

Հատվածը պատմիր աղջկա անունից:

Ես բանտում նստած լաց էի լինում, երբ պատուհանից մի սիրուն տղա տեսա:Ես վերևից կանչեցի նրան և զգուշացրի, որ հիմա սև դևը կգա և նրան պատառ-պատառ կանի: Բայց տղան շատ քաջ էր և ասաց,որ դևերից չի վախենում և ինձ կազատի: Ես նրան ասացի , որ միայն մեկ անգամ զարկի գլխին և ոչ ավել:Ու հենց դևը գալիս է, տղան իր նետով սպանում է, ինչպես որ ասել էի:

Ես խնդրեցի, որ այդ քաջ տղան ինձ էլ իր հատ տանի,բայց նա ասաց, որ պիտի գնա հազարան հավքը գտնելու: Իսկ ես հավք դառա ու թռա նրա մոտից: